Beeld gemaakt met AI.
Er is een buurtmiddag op komst. De stoelen moeten klaar, er moet thee zijn en iemand wil de bezoekers welkom heten. Iedereen zegt graag te helpen, maar wie kan wanneer? Voor zo'n kleine puzzel kunt u AI gebruiken als kladblok. Het voorstel komt snel; de afspraken blijven van de mensen zelf.
Deze week gebruiken we Perplexity. Dat is een AI-assistent die vragen kan beantwoorden en vaak ook op internet zoekt. We gebruiken hem hier voor iets eenvoudigs: uw eigen korte lijst ordenen. U leert in drie rondes informatie verzamelen, een voorstel vragen en de ontbrekende afspraken ontdekken. Het voorbeeld is volledig verzonnen, zodat u veilig kunt oefenen.
Ronde 1 — schrijf alleen op wat u weet
Pak eerst pen en papier. Noteer de taken, de geschatte duur en de tijden waarop helpers beschikbaar zijn. Schrijf er ook bij wanneer de activiteit begint. Het is verleidelijk om meteen een compleet rooster te vragen. Maar als u niet weet wanneer iets mag gebeuren, kan AI een keurige tijd invullen die helemaal niet past.
Ons oefenblad zegt: de fictieve buurtmiddag begint zaterdag om 14.00 uur. Stoelen klaarzetten duurt ongeveer 25 minuten, thee maken 15 minuten, welkom heten 20 minuten en opruimen 30 minuten. Helper A kan van 13.00 tot 14.00 uur, B van 13.30 tot 14.30 uur en C van 14.00 tot 15.00 uur. Wanneer de middag eindigt, staat er niet bij. Ook weten we niet of één helper een taak alleen kan doen. A, B en C zijn verzonnen letters, geen echte personen.
Gebruik in uw eigen eerste oefening ook fictieve gegevens. Voer geen volledige namen, telefoonnummers, adressen of medische beperkingen van vrijwilligers in. Wilt u later met een echt plan werken, vraag betrokkenen dan eerst zelf naar hun beschikbaarheid en houd privégegevens buiten de chat.
Ronde 2 — vraag om een voorstel, geen besluit
Open op computer, tablet of telefoon de website perplexity.ai. Bij onze proef was een bestaand gratis account actief. Een nieuw account aanmaken en de aparte telefoonapp hebben we niet getest. Ziet u een betaalmenu, kies dan geen upgrade; de gewone tekstvraag is voldoende.
Zoek het vak met ‘What do you want to know?’ of een vergelijkbare vraag. De taal van de knoppen kan veranderen. Plak de oefenopdracht hieronder in dat vak en verstuur haar met de pijl of Enter.
Lees eerst de lijst ‘feiten’. Kloppen de duur en de beschikbaarheid met uw papier? Kijk pas daarna naar de voorgestelde verdeling. Een nette opmaak zegt niets over de juistheid van een tijd.
Zet bij elk voorstel op papier: ‘kan’, ‘eerst navragen’ of ‘kan niet’. Dit is uw werkblad. Vraag de echte helpers pas na uw eigen controle of zij akkoord gaan.
De opdracht om te kopiëren
Ik plan een fictieve buurtmiddag. Gebruik alleen mijn gegevens; zoek voor deze taak geen extra feiten op. Geef eerst de feiten, daarna een mogelijke taakverdeling en vervolgens de open vragen. Gebruik gewone Nederlandse woorden en geen tabel. Zet ‘nog afspreken’ bij een taak waarvan het begin of einde niet bekend is. Verzin geen namen, locaties, aantallen bezoekers of toezeggingen. De middag begint zaterdag om 14.00 uur. Stoelen klaarzetten duurt 25 minuten, thee maken 15 minuten, welkom heten 20 minuten en opruimen 30 minuten. A kan van 13.00 tot 14.00 uur, B van 13.30 tot 14.30 uur en C van 14.00 tot 15.00 uur. Het eindtijdstip van de middag is onbekend. Wie zou wat kunnen doen, en wat moet ik eerst navragen?
Perplexity kan naast het antwoord bronverwijzingen tonen. Die bronnen bewijzen niet dat úw buurtmiddag om een bepaald uur afgelopen is. De informatie over uw activiteit komt alleen van u en de helpers. Controleer dus uw eigen lijst, ook als er tien links onder het antwoord staan. Voor actuele, openbare feiten zijn bronnen nuttig; voor een afspraak die nog niet gemaakt is, kunnen ze die afspraak niet vervangen.
Beeld gemaakt met AI.
Ronde 3 — zoek de verborgen aanname
We hebben dit voorbeeld echt in de gratis Perplexity-chat geprobeerd. Het antwoord nam de vier taken en drie beschikbaarheden goed over. Het stelde A voor de stoelen voor, B voor de thee en de ontvangst, en C voor het opruimen. Daarbij zette het opruimen van 14.20 tot 14.50 uur. Dat past binnen C's beschikbaarheid, maar er stond nergens dat de buurtmiddag om 14.20 uur voorbij is. De assistent noemde die voorwaarde later wel. Juist daarom moet u het voorstel niet als definitief rooster doorsturen.
Ook de precieze opdracht hierboven hebben we getest. Die liet de opruimtijd terecht open, maar zei tegelijk dat C's welkomstaak van 14.00 tot 14.20 uur misschien niet binnen C's beschikbaarheid tot 15.00 uur zou passen. Rekenkundig past die twintig minuten juist wél. Zo'n kleine denkfout valt op als u de tijdvakken zelf naast elkaar legt. AI kan een onbekende afspraak terecht aanwijzen en toch elders een fout maken.
Maak op papier drie korte kopjes. Onder ‘zeker’ schrijft u alleen wat iemand werkelijk heeft doorgegeven: A kan bijvoorbeeld van 13.00 tot 14.00 uur. Onder ‘voorstel’ schrijft u een taak die daarbij lijkt te passen. Onder ‘nog afspreken’ zet u alles wat de verdeling kan veranderen: wanneer de middag eindigt, of de thee vóór aanvang klaar moet zijn, en of voor het welkom heten één helper genoeg is. Laat de AI een vraagteken staan waar u zelf nog geen antwoord heeft.
Een goede vervolgvraag is: ‘U laat C vanaf 14.20 uur opruimen. Welke zin in mijn gegevens zegt dat de activiteit dan afgelopen is? Maak het plan opnieuw zonder een eindtijd te verzinnen.’ Als het antwoord nog steeds een vaste opruimtijd geeft, schrapt u die tijd zelf. U hoeft niet eindeloos met de assistent te discussiëren; op papier ziet u de open vraag meteen.
Zo maakt u er een bruikbare afspraak van
Vraag aan elke vrijwilliger rechtstreeks of de voorgestelde taak past. Misschien kan B maar kort blijven staan, of wil A liever thee schenken. Zulke voorkeuren zijn niet uit tijdvakken af te leiden. Pas uw papieren werkblad aan op wat mensen werkelijk zeggen. Stuur pas daarna een korte bevestiging via het kanaal dat uw groep gewoonlijk gebruikt. De AI verstuurt niets voor u in deze oefening.
Voor een boekenruil kunt u dezelfde methode gebruiken. Taken kunnen dan zijn: een tafel klaarzetten, boeken sorteren, bezoekers wijzen waar zij moeten zijn en aan het einde de spullen opruimen. Begin opnieuw met een eigen lijst. Kopieer geen oud rooster waarin een ander tijdstip, een andere zaal of andere helpers stonden. Vraag Perplexity alleen om een eerste verdeling en de vragen die nog ontbreken.
Heeft u maar twee helpers of weet u de duur van een taak niet? Schrijf dat eerlijk op. Vraag: ‘Welke taken passen zeker binnen de opgegeven tijd, en voor welke taken ontbreken gegevens?’ Dat is nuttiger dan een mooi ingevuld rooster met verzonnen minuten. Vindt u het antwoord te lang, vraag om maximaal vijf korte punten zonder tabel. Op een telefoon leest dat prettiger.
Komt er een inlogscherm of werkt de site anders dan hier beschreven, stop dan bij uw papieren lijst. De kern van deze oefening is niet de knop, maar het onderscheid tussen bekende afspraken en een AI-voorstel. Deze teksttaak vereist geen betaald plan. Beschikbaarheid en gratis limieten kunnen wel veranderen; wij hebben alleen de webversie met een bestaand gratis account getest.
Een klein moment voor vandaag
Schrijf drie taken van een eigen, niet-gevoelige activiteit op. Vraag AI welke informatie ontbreekt voordat er een rooster gemaakt kan worden. Als u daarna één ontbrekende afspraak bij een mens navraagt, heeft de assistent al geholpen — zonder dat u het denkwerk uit handen gaf.
AI voor de Senior
